نوآزمونمعرفی رشته جغرافیا
گروه علوم انسانیبررسی رابطه مکان، محیط و انسان؛ تحلیل مکانی، پژوهش و مسیر‌های رسمی ادامه تحصیل.
ماهیت رشته و تفاوت با رشته‌های نزدیک
ابزار تحلیل مکانی
GIS داده مکانی را به ویژگی‌های پدیده‌ها پیوند می‌دهد تا الگو‌ها و روابط تحلیل و روی نقشه نمایش داده شوند.
نمونه مسئله
برای انتخاب محل یک خدمت شهری، فاصله، دسترسی و ویژگی محیط را کنار هم بررسی کنید؛ نزدیک‌ترین نقطه روی نقشه لزوماً بهترین گزینه نیست. جغرافیا را تنها با کار نرم‌افزاری نسنجید.
دروس و تجربهٔ تحصیل در دانشگاه
پایه‌های کارشناسی در ایران
در نمونه برنامه جغرافیای دانشگاه پیام نور، فلسفه علم جغرافیا، نقشه‌خوانی، زمین‌شناسی عمومی، ریاضیات و زمین در فضا در شروع دوره آمده‌اند. سپس جغرافیای جمعیت، گردشگری و فرهنگی در کنار ژئومورفولوژی، آب‌وهواشناسی و نقشه‌برداری قرار می‌گیرند. این ترکیب نشان می‌دهد آموزش رشته هم به محیط طبیعی و هم به الگو‌های زندگی انسان می‌پردازد.
ابزار تحلیل مکان
در همین برنامه، مبانی سنجش از دور، مبانی سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS)، آمار، جغرافیای شهری و روستایی، هیدرولوژی، برنامه‌ریزی منطقه‌ای و آمایش سرزمین، روش تحقیق و مبانی برنامه‌نویسی نیز آمده‌اند. پس آموزش، ترکیبی از شناخت پدیده‌ها، تحلیل داده و روش بررسی مسائل مکانی است.
جغرافیای طبیعی و داده
در BSc، درس Earth, Wind, Ice and Fire فرایند‌های زمین، جو و یخ‌کره و ارتباط آن‌ها را بررسی می‌کند. Maps and Stats شامل سامانه اطلاعات جغرافیایی، مشاهده زمین، آمار و پیمایش است.
کار میدانی
درس کار میدانی جغرافیای طبیعی و علوم محیطی، طراحی گردآوری داده، تحلیل آزمایشگاهی و ارائه یافته‌ها را تمرین می‌دهد؛ خواندن نقشه فقط یک بخش از این آموزش است.
جغرافیای انسانی
در BA، درس Exploring Human Geographies به الگو‌های فضایی قدرت، نابرابری و وابستگی متقابل و ارتباط فرایند‌های جهانی با تجربه محلی می‌پردازد. این نمونه نشان می‌دهد تمرکز دوره‌های هم‌نام می‌تواند متفاوت باشد.
از درس به تحلیل یک مسئله
در یک تمرین فرضی درباره گسترش شهر، نقشه کاربری زمین و داده جمعیت را کنار هم می‌گذارید، تفاوت محدوده و زمان داده‌ها را بررسی می‌کنید و تغییرات را توضیح می‌دهید. بخش انسانی به نیاز‌ها و فعالیت مردم و بخش طبیعی به محدودیت‌های محیط کمک می‌کند. این نمونه کاربرد درس‌هاست؛ انجام آن در همه دانشگاه‌ها تضمین نشده است.
مهارت‌ها و نمونه خروجی
زنجیره کار با داده
Esri مدیریت داده، نقشه و نمایش، تحلیل مکانی و انتقال نتیجه با نقشه و داشبورد را کارکرد‌های GIS معرفی می‌کند.
تمرین دقت
برای هر لایه نقشه، منبع، زمان و مقیاس ثبت کنید؛ داده ناقص و نامطمئن را مشخص کنید. گزارش باید بگوید تغییر فرض‌ها چگونه نتیجه را تغییر می‌دهد.
دو نقشه را بدون کنترل روی هم نیندازید
پیش از ترکیب لایه‌ها، دستگاه مختصات، مقیاس، تاریخ و تعریف متغیر‌ها را بررسی کنید. ممکن است مرز محله‌ها در دو سال عوض شده باشد یا نقطه ثبت‌شده، مرکز ساختمان باشد نه ورودی قابل استفاده آن. در نمونه‌کار توضیح دهید این تفاوت‌ها چه اثری بر نتیجه داشته‌اند.
بازار کار، شغل‌ها و شرایط ورود
وظایف قابل مشاهده
کاربرد‌های GIS شامل مکان‌یابی خدمات، مسیریابی، مدیریت دارایی‌های مکانی و برنامه‌ریزی پاسخ به مخاطرات است.
نمونه‌کار قابل ارزیابی
پروژه‌ای ارائه کنید که پرسش، منبع داده، روش تحلیل و محدودیت نتیجه را همراه نقشه توضیح دهد؛ فقط تصویر رنگی نقشه کافی نیست.
فریلنسری و کسب‌وکار مستقل
پروژه محدود مستقل
تهیه نقشه موضوعی یا مرتب‌سازی داده مکانی را به‌عنوان خدمت آزمایشی تعریف کنید. پیش از قبول سفارش، دسترسی مجاز به داده، دقت موردنیاز و امکان تحویل فایل قابل استفاده را بررسی کنید.
مرز ادعای تخصصی
در پیشنهاد تجاری، نقشه تحلیلی آموزشی را تأییدیه رسمی یا خدمت مهندسی دارای صلاحیت معرفی نکنید. درباره مجوز هر فعالیت از مرجع همان فعالیت استعلام کنید.
نمونه سفارش: نقشه پوشش خدمات
برای یک مجموعه با چند مرکز خدمات، نشانی‌ها را به موقعیت مکانی تبدیل کنید، موارد نامطمئن را جدا کنید و محدوده دسترسی را با فرض مشخص بسازید. تحویل شامل فایل لایه‌ها، جدول نشانی‌های اصلاح‌شده، نقشه خوانا و توضیح روش باشد. دقت مکانی، تاریخ داده و تفاوت فاصله مستقیم با فاصله مسیر را در قرارداد روشن کنید.
شرکت کوچک چه خدمتی می‌تواند تعریف کند؟
یک مدل قابل بررسی، تیم تولید و به‌روزرسانی داده مکانی یا تهیه گزارش تحلیلی برای سازمان‌هاست. برای توسعه کار، باید به‌روزرسانی داده، کنترل کیفیت، پشتیبانی فایل‌ها و مهارت همکاران را هم در قیمت ببینید. فروش یک نقشه با پذیرش مسئولیت نقشه‌برداری رسمی، تعیین حدود ملک یا تأیید طرح مهندسی یکسان نیست.
موضوع‌ها و روش‌های پژوهش
نمونه حوزه‌های دکتری
UBC اقلیم‌شناسی، ژئومورفولوژی، آب‌شناسی و یخچال‌شناسی، علوم اطلاعات جغرافیایی، جغرافیای اقتصادی، سیاسی، شهری و اجتماعی‌فرهنگی را معرفی می‌کند.
نمونه پرسش
آیا دسترسی پیاده به فضای سبز بین محله‌ها متفاوت است؟ تعریف دسترسی و کیفیت داده مسیر‌ها را روشن کنید؛ نتیجه را با مشاهده محدود میدانی مقایسه کنید.
مقیاس تحلیل می‌تواند پاسخ را عوض کند
برای یک شاخص مانند دسترسی به خدمات، نتیجه را در سطح محله و محدوده کوچک‌تر مقایسه کنید. میانگین یک محله ممکن است تفاوت بخش‌های درون آن را پنهان کند. محدوده تحلیل، منبع داده و دلیل انتخاب مقیاس را در گزارش بنویسید تا نقشه، تفاوت‌های واقعی را بیش از حد ساده نکند.
ادامه تحصیل در کارشناسی ارشد ایران
علوم جغرافیایی؛ مجموعه۱۱۰۲
آب‌وهواشناسی: سینوپتیک، تغییر اقلیم، آب‌وهواشناسی محیطی. ژئومورفولوژی: ژئومورفولوژی و مهندسی محیط، ژئومورفولوژی و آمایش محیط.
شهری و روستایی
جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری: آمایش شهری، محیط‌زیست شهری، برنامه‌ریزی مسکن و بازآفرینی شهری، کاربری اراضی و ممیزی املاک. جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی: توسعه اقتصاد روستایی، برنامه‌ریزی کالبدی ـ فضایی، مدیریت توسعه پایدار روستایی.
سیاسی و گردشگری
جغرافیای سیاسی: آمایش سیاسی فضا، ژئوپلیتیک، مطالعات ایران. طبیعت‌گردی: اکوتوریسم، ژئوتوریسم. جغرافیا و برنامه‌ریزی گردشگری: برنامه‌ریزی مقصد، برنامه‌ریزی رویداد و خدمات سفر.
عنوان‌های مستقل
برنامه‌ریزی آمایش سرزمین، مخاطرات محیطی و هیدروپلیتیک بدون گرایش آمده‌اند. ژئوپلیتیک مستقل ویژه دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش است.
مسیر‌های دارای محدودیت
جغرافیا و دفاع مقدس دانشگاه جامع امام حسین ویژه شاغلان رسمی نیرو‌های مسلح است. جغرافیای نظامی دانشگاه افسری امام علی مدرک کارشناسی از دانشگاه افسری نیرو‌های مسلح یا سایر مؤسسات آموزش عالی مورد تأیید وزارت علوم، عضویت رسمی در نیرو‌های مسلح، عدم اشتغال به تحصیل و موفقیت در آزمون سنجش و مصاحبه تخصصی ورودی می‌خواهد.
مجموعه۱۱۰۳
سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی: سیستم اطلاعات جغرافیایی، سنجش از دور، مطالعات دفاعی. گرایش اخیر فقط در دانشگاه جامع امام حسین پذیرش دارد؛ متقاضی باید هنگام ثبت‌نام آزمون، سایر گرایش‌های این مجموعه را هم انتخاب کند. کارتوگرافی رشته مستقل است.
پیش‌نیاز مجموعه۱۱۰۳
دفترچه، قدرت دید برجسته‌بینی و پایه ریاضی و آماری در حد مطلوب را ذکر می‌کند؛ این پیش‌نیاز را پیش از انتخاب مسیر سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی بررسی کنید.
ادامه تحصیل در دکتری ایران
مجموعه۲۱۰۳؛ رشته‌های مستقل
جغرافیای سیاسی؛ جغرافیای نظامی؛ جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری؛ برنامه‌ریزی آمایش سرزمین؛ جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی؛ ژئومورفولوژی؛ آب‌وهواشناسی.
شرط مسیر نظامی
جغرافیای نظامی دانشگاه جامع امام حسین فقط برای برادران شاغل رسمی نیرو‌های مسلح با مجوز بالاترین مرجع سازمانی یا بسیجیان واجد شرایط بورس است.
عنوان رسمی مجموعه۲۱۰۸
سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی بدون گرایش آمده است. نام رسمی این مقطع «سامانه» دارد؛ عنوان «سیستم» ارشد جایگزین آن نشده است.
مدارک مرتبط مجموعه۲۱۰۳
علوم جغرافیایی با تمامی رشته‌ها؛ علوم سیاسی؛ روابط بین‌الملل؛ حقوق؛ شهرسازی و طراحی شهری؛ برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای؛ اقتصاد کشاورزی؛ توسعه روستایی؛ زمین‌شناسی (علوم زمین)؛ آبخیزداری؛ هواشناسی.
مدارک مرتبط مجموعه۲۱۰۸
علوم جغرافیایی با تمامی رشته‌ها؛ سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی؛ محیط‌زیست؛ منابع طبیعی؛ علوم کشاورزی؛ عمران و نقشه‌برداری؛ فیزیک؛ زمین‌شناسی (علوم زمین). این دو فهرست ناظر به مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری عمومی مرتبط‌اند؛ مدرک کارشناسی به‌تنهایی کافی نیست.
تقاضای جهانی تحصیلات تکمیلی و پژوهش
هلند؛ GIMA
این ارشد مشترک بر کاربرد و مدیریت علمی اطلاعات مکانی، پروژه و زیرساخت داده تمرکز دارد و پایان‌نامه و کارآموزی دارد. مدرک مرتبط با اطلاعات جغرافیایی یا مهندسی، انگلیسی و مهارت پایه رایانه در پیش‌نیازهای کلی آمده‌اند؛ آموزش ترکیبی شامل حضور فیزیکی است.
کانادا؛ UBC
دکتری جغرافیا پژوهش مستقل و رساله در حوزه‌های انسانی، طبیعی و محاسباتی دارد.
بازار کار و فرصت‌های شغلی در جهان
آمادگی قابل سنجش
برای ارزیابی یک موقعیت، وظایف آن را جدا کنید: آماده‌سازی داده، تحلیل، توسعه ابزار یا گزارش‌نویسی. نمونه‌کار خود را با همان وظایف تطبیق دهید.
کاربرد را به تصمیم مشخص وصل کنید
Esri مکان‌یابی مرکز خدمات یا توزیع، مسیریابی ناوگان، ثبت وضعیت دارایی‌هایی مانند شبکه آب و تحلیل محل افزودن فضای سبز برای کاهش گرما را نمونه کاربرد GIS می‌داند. در این کار‌ها نقشه باید به انتخاب محل، مسیر یا اولویت اقدام کمک کند؛ تولید تصویر، پایان تحلیل نیست.
این نمونه‌ها همه جغرافیا را پوشش نمی‌دهند
GIS یک مسیر کاربردی مهم است، اما جغرافیا به نرم‌افزار نقشه محدود نمی‌شود. برای نقش‌های اقلیمی، محیطی یا اجتماعی باید دانش موضوعی و روش پژوهش متناسب هم داشته باشید. کاربرد گسترده یک ابزار را معادل تقاضای یکسان برای همه تخصص‌ها یا پذیرش هر مدرک نگیرید.
صنایع و کارفرمایان نمونه
شرکت فناوری مکانی
Esri سازنده ArcGIS است؛ نمونه‌ای برای شناخت محیط توسعه و کاربرد فناوری اطلاعات مکانی.
بررسی بازار ایران
وظایف واحد GIS، برنامه‌ریزی یا محیط‌زیست شرکت‌ها و سازمان‌ها را بررسی کنید. شرایط هر نقش و مدرک مورد قبول آن باید از آگهی یا مرجع همان مجموعه مشخص شود.
نقش تحلیلگر را از توسعه‌دهنده جدا کنید
در تهیه نقشه و تحلیل، شناخت داده و تفسیر مکانی محور کار است؛ در ساخت سامانه نقشه، برنامه‌نویسی و پایگاه داده نیز اهمیت پیدا می‌کند. برای نمونه‌کار تحلیل، گزارش تصمیم بسازید؛ برای نقش توسعه، ابزار قابل استفاده و توضیح نحوه کار آن را ارائه کنید. صرف آشنایی با نرم‌افزار همه این نقش‌ها را پوشش نمی‌دهد.
دشواری‌ها و واقعیت کار
نقشه می‌تواند گمراه کند
یک نقشه را با دو دسته‌بندی رنگی رسم کنید و ببینید برداشت مخاطب چطور تغییر می‌کند. مقیاس، زمان داده و محدوده بررسی را از نقشه حذف نکنید.
انتخاب مسیر
هم یک تمرین تحلیل داده و هم یک مشاهده میدانی انجام دهید. علاقه خود به محیط طبیعی، مسئله اجتماعی و ابزار محاسباتی را جدا یادداشت کنید.
تجربه پیش از انتخاب و مسیر آمادگی
نقشه دسترسی محله
مکان چند خدمت عمومی و مسیر‌های پیاده یک محدوده را روی نقشه مشخص کنید. یک پیشنهاد بهبود بدهید و بنویسید چه داده‌ای کم دارید و کدام مشاهده می‌تواند پیشنهاد شما را رد کند.