رفتن به معرفی رشته‌ها
نوآزمون
بازگشت به فهرست

معرفی رشته فلسفه و حکمت اسلامی

گروه معارف اسلامی

رشته فلسفه و حکمت اسلامی بر خواندن و ارزیابی متون حکمت، منطق و استدلال تمرکز دارد؛ درس‌ها، کار پژوهشی و نشر، و نام‌های رسمی ادامه تحصیل.

ماهیت رشته و تفاوت با رشته‌های نزدیک

هسته آموزشی

برنامه نمونه مطهری حکمت مشاء، اشراق و متعالیه را همراه منطق، کلام و متون تخصصی آموزش می‌دهد. روش متن‌محور و مباحثه در شرح برنامه آمده است.

در عمل چه می‌کنید؟

مثلاً یک بند درباره رابطه ذهن و جهان را می‌خوانید، اصطلاح‌ها را تعریف می‌کنید، مقدمات استدلال را بیرون می‌کشید و توضیح می‌دهید کدام مقدمه قابل مناقشه است. نتیجه کار باید برای خواننده قابل پیگیری باشد.

عنوان‌های نزدیک

«فلسفه»، «فلسفه و کلام اسلامی» و «فلسفه و عرفان اسلامی» در دفترچه ۱۴۰۴ عنوان‌های جدا دارند. برای انتخاب، درس‌ها و شیوه آموزش دانشگاه مقصد را کنار هم ببینید.

دروس و تجربهٔ تحصیل در دانشگاه

زبان و ابزار مطالعه

قواعد عربی، صرف و نحو کاربردی، منطق، متون تخصصی انگلیسی، روش تحقیق، علوم و تفسیر قرآن و آشنایی با فقه و اصول در پایه آمده‌اند.

درس‌های تخصصی

حکمت مشاء، اشراق و متعالیه؛ کلام؛ عرفان نظری؛ تفسیر فلسفی قرآن؛ متون عربی جدید؛ فلسفه اسلامی و غرب؛ مسائل جدید کلامی؛ فلسفه اخلاق؛ منطق جدید.

گزینه‌های اختیاری

فلسفه تطبیقی، فلسفه علم، منطق جدید۲، تفکر فلسفی در مشرق زمین و تاریخ ادیان اختیاری‌اند و ارائه به تصمیم گروه وابسته است.

درس به نمونه‌کار

از درس حکمت یک واژه‌نامه با شاهد متن، و از منطق یک نقشه استدلال بسازید. در هر نمونه، نقل نویسنده و توضیح خود را جدا کنید.

یک تمرین واقعی در حکمت

یک بند کوتاه فلسفی را انتخاب کنید؛ اصطلاحات اصلی و معنای آن‌ها در همان متن را بنویسید، مقدمات و نتیجه استدلال را جدا کنید و یک اعتراض احتمالی بسازید. سپس نشان دهید نویسنده با کدام مقدمه می‌تواند به آن پاسخ دهد. خروجی، شرح مستند استدلال است؛ موافقت یا مخالفت شخصی بدون توضیح، جای تحلیل را نمی‌گیرد.

مهارت‌ها و نمونه خروجی

خواندن دقیق

یک اصطلاح را فقط به نزدیک‌ترین واژه روزمره ترجمه نکنید؛ معنای آن در جمله، کاربرد‌های دیگر نویسنده و شرح معتبر را بررسی کنید و محل ابهام را نشان دهید.

نوشتن استدلالی

پرسش را محدود کنید، ادعا و شواهد را بنویسید و قوی‌ترین اعتراض را بازسازی کنید. یک صفحه روشن که به متن ارجاع دارد، نمونه بهتری از فهرست نام کتاب‌هاست.

مهارت مکمل دیجیتال

در پروژه UnMaP، تصحیح و ترجمه دیجیتال با نشانه‌گذاری TEI برنامه‌ریزی شده است؛ یعنی ثبت ساختار و ویژگی‌های متن به شکلی که نرم‌افزار هم آن را بخواند. این مهارت مکمل آموزش فلسفه است.

بازار کار، شغل‌ها و شرایط ورود

همکار پژوهش متنی

در نمونه شرح همکاری پژوهشی دانشگاه کلن، رونویسی، مقابله و اصلاح نسخه‌های فلسفی با پژوهش رساله همراه است. مدرک ارشد مرتبط برای این نوع نقش خواسته شده؛ این نمونه را از کار آغازین پس از کارشناسی جدا بررسی کنید.

نشر و ترجمه تخصصی

انتشارات مطهری کتابی درباره فلسفه تطبیقی و روش معرفی کرده است؛ نمونه‌ای از خروجی تألیف یا ترجمه فلسفی. وجود اثر، استخدام یا پذیرش هر دست‌نوشته را اثبات نمی‌کند.

مسیر آغاز پس از کارشناسی

برای همکاری محدود در ویرایش یا محتوای آموزشی، نمونه کنترل ارجاع، واژه‌نامه یا توضیح مستند یک بحث تهیه کنید. برای تدریس و کار پژوهشی تخصصی، شرایط آموزشی و استخدامی مقصد را جدا بخوانید.

فریلنسری و کسب‌وکار مستقل

پیشنهاد فریلنسری

یک خدمت محدود مثل آماده‌سازی نمایه موضوعی، کنترل ارجاع یا ویرایش مفهومی یک فصل تعریف کنید. تعداد متن، معیار تحویل، اجازه استفاده و مسئول بازبینی را روشن کنید.

محصول یا تیم کوچک

نمونه یک درس‌نامه تعاملی یا واژه‌نامه جست‌وجوپذیر بسازید و با مخاطب امتحان کنید. تیم ممکن است به ویراستار و برنامه‌نویس نیاز داشته باشد؛ نقش شما دقت مفهومی و محتوایی است. تقاضای مشتری و الزامات فعالیت را پیش از هزینه توسعه بررسی کنید.

نمونه‌کار و قرارداد قابل ارزیابی

یک بسته کوچک بسازید: متن ورودی مجاز، نسخه ویرایش‌شده، فهرست تغییرات و جدول ارجاع‌ها. در پیشنهاد همکاری مشخص کنید کدام بخش ویرایش زبانی است، کدام بخش بررسی مفهوم و چه مواردی برای تصمیم علمی به سفارش‌دهنده ارجاع می‌شود. حجم کار، تعداد اصلاحات، شیوه درج نام، حق استفاده و فایل نهایی را از ابتدا توافق کنید. امکان تعریف این خدمت به معنی وجود مشتری تضمین‌شده نیست.

مقیاس فعالیت و مسئولیت شما

همکاری شخصی در آماده‌سازی متن با اداره انتشارات یا مؤسسه آموزشی یک فعالیت واحد نیست. ابتدا خروجی تخصصی خود را تعیین کنید؛ برای تأسیس مجموعه، شیوه عرضه، مسئولیت علمی، همکاران و ضوابط همان فعالیت را جدا بررسی کنید. مدرک این رشته به‌تنهایی مجوز هر نوع آموزش یا خدمت حرفه‌ای ایجاد نمی‌کند.

موضوع‌ها و روش‌های پژوهش

پرسش قابل اجرا

مثلاً دو ترجمه از یک بند درباره علم را مقایسه کنید؛ نشان دهید تفاوت برگردان یک واژه کدام بخش استدلال را تغییر می‌دهد. دامنه کوچک با شواهد روشن انتخاب کنید.

حاشیه‌نویسی و منطق

UnMaP در ونیز تحلیل فلسفی حاشیه‌های منطق ابن‌سینا را با بررسی ویژگی‌های نسخه‌ها ترکیب می‌کند. تحلیل دست‌خط با شبکه عصبی نیز در آن آزمایشی است؛ دقت یا نتیجه نهایی تضمین نشده است.

تصحیح و ترجمه

پروژه Averroes Edition در کلن با متون عربی و ترجمه‌های عبری و لاتین کار می‌کند؛ تصحیح همراه ترجمه و واژه‌نامه نمونه خروجی پژوهش آن است.

ادامه تحصیل در کارشناسی ارشد ایران

رشته‌های مجموعه ۱۱۱۳

فلسفه و کلام اسلامی؛ کلام تطبیقی؛ عرفان اسلامی؛ مذاهب اسلامی؛ دین‌شناسی؛ فرق تشیع؛ فلسفه و حکمت اسلامی؛ کلام اسلامی؛ کلام امامیه؛ کلام شیعه؛ منطق فهم دین؛ امام‌شناسی و معارف ائمه(ع)؛ حکمت و کلام شیعی؛ مطالعات اسلامی به زبان خارجی؛ فلسفه اسلامی؛ معارف مهدویت.

گرایش و شرط اختصاصی

شیعه‌شناسی: کلام، تاریخ، جامعه‌شناسی. شناخت اندیشه‌های امام خمینی(ره): فقط دانشگاه آزاد.

انتخاب متناسب با پرسش

ابتدا روشن کنید می‌خواهید استدلال فلسفی، متن کلامی، منطق یا یک مسئله اخلاقی را مطالعه کنید. درس‌های ورودی و استادان هر مسیر را با نمونه نوشته و آمادگی زبانی خود بسنجید. نزدیکی نام‌ها به معنی یکسان بودن دوره‌ها نیست.

فهرست کامل مجموعه فلسفه در ارشد

مجموعه ۱۱۱۶ شامل رشته‌های مستقل فلسفه، فلسفه هنر، فلسفه و حکمت اسلامی، منطق، فلسفه دین، فلسفه رسانه، فلسفه ذهن و فلسفه معاصر است؛ «اخلاق» سه گرایش فلسفه اخلاق، اخلاق کاربردی و اخلاق اسلامی دارد. قید پذیرش فقط دانشگاه شهید مطهری در این مجموعه به «فلسفه و حکمت اسلامی» مربوط است؛ آن را به همه عنوان‌ها یا مجموعه ۱۱۱۳ تعمیم ندهید.

ادامه تحصیل در دکتری ایران

رشته‌های مجموعه ۲۱۲۹

مذاهب کلامی؛ شیعه‌شناسی؛ حکمت متعالیه؛ کلام امامیه؛ وهابیت‌شناسی؛ فلسفه اسلامی؛ فلسفه و کلام اسلامی؛ فلسفه اسلامی معاصر.

رشته و گرایش

کلام شیعه: امامت. مذاهب اسلامی: تقریب. کلام: کلام اسلامی؛ فلسفه دین و مسائل کلامی جدید، فقط آزاد.

مدرک ورودی

در مجموعه۲۱۲۹، ارشد «کلام و فلسفه» با تمام رشته‌ها و «فلسفه اخلاق و کلام(حکمت)اسلامی» در مدارک مرتبط آمده‌اند. شرط مدرک را با عنوان دقیق ارشد خود تطبیق دهید.

آمادگی رساله

برای مسیر حکمت، یک مسئله و متن مشخص انتخاب کنید و تفاوت برداشت‌های موجود را مستند نشان دهید.

رشته‌های مستقل مجموعه دکتری فلسفه

در مجموعه ۲۱۳۶، فلسفه محض، فلسفه دین، فلسفه علوم اجتماعی، فلسفه اخلاق، فلسفه تطبیقی، فلسفه حقوق، فلسفه هنر، حکمت هنر‌های دینی، فلسفه اقتصاد اسلامی، فلسفه فیزیک و تاریخ علم در دوره اسلامی رشته مستقل‌اند. فلسفه علم نیز عنوان مستقل دارد و طبق پاورقی، پذیرش همین عنوان فقط در دانشگاه آزاد انجام می‌شود.

گرایش‌ها و شرط ورود مجموعه ۲۱۳۶

رشته «فلسفه» در این جدول دو گرایش فلسفه دین و منطق فلسفی دارد؛ «فلسفه علم و فناوری» با گرایش فلسفه علم درج شده است. این ردیف‌ها با رشته‌های مستقل هم‌نام ادغام نمی‌شوند. مدارک مرتبط شامل فلسفه در همه رشته‌ها و گرایش‌ها، الهیات و معارف اسلامی در همه گرایش‌ها، فلسفه و کلام اسلامی و چند گروه دیگر است. شرط مدرک تحصیلات تکمیلی مجاز پابرجاست؛ کارشناسی به‌تنهایی کافی نیست.

تقاضای جهانی تحصیلات تکمیلی و پژوهش

بریتانیا؛ ارشد

MA Global Philosophy در SOAS پژوهش مستقل و فلسفه تطبیقی دارد؛ اندیشه کلاسیک اسلامی از گزینه‌های معرفی‌شده است. ارائه درس‌ها باید برای دوره مقصد بررسی شود.

کانادا؛ دکتری

PhD Islamic Studies در مک‌گیل فلسفه و کلام اسلامی را در حوزه‌های موضوعی خود آورده است. نام عمومی این مدرک، نام صفحه کارشناسی شما را تغییر نمی‌دهد.

پیش‌نیاز پرونده

مک‌گیل ارشد مرتبط علوم انسانی یا اجتماعی با تمرکز اسلامی/خاورمیانه، پایان‌نامه و احراز زبان می‌خواهد؛ آموزش عربی یا فارسی توصیه شده است.

بازار کار و فرصت‌های شغلی در جهان

نمونه مهارت مورد درخواست

نمونه شرح همکاری پژوهشی کلن، ارشد مرتبط، انگلیسی قوی و تسلط بالا به یکی از زبان‌های عربی، عبری یا لاتین را می‌خواهد؛ دانستن هر سه زبان شرط نیست. این نمونه برای شناخت سطح مهارت است و وضعیت استخدام فعلی را نشان نمی‌دهد.

نشر بین‌المللی

De Gruyter Brill مجموعه تخصصی فلسفه، کلام و علوم اسلامی منتشر می‌کند؛ شاهد فعالیت نشر مرتبط است، نه تضمین قرارداد یا استخدام.

برداشت عملی برای انتخاب

اگر این مسیر را جدی می‌گیرید، یادگیری زبان و ساخت نمونه پژوهش را هم‌زمان با درس‌ها پیش ببرید. مدرک هم‌نام به‌تنهایی توان تصحیح متن یا نگارش علمی را نشان نمی‌دهد.

صنایع و کارفرمایان نمونه

گروه پژوهشی در آلمان

Thomas-Institut دانشگاه کلن برای تصحیح متن و نشر پژوهشی نمونه مشخصی است. در این محیط، خواندن زبان منبع و ثبت تصمیم‌های تصحیح بخشی از کار است.

ناشر ایرانی

انتشارات دانشگاه مطهری آثار فلسفی تخصصی و عمومی معرفی می‌کند. برای پیشنهاد همکاری، موضوع اثر و نیاز تحریریه را مشخص کنید.

انتخاب نوع همکاری

خدمت مشخصی را به دانشگاه، ناشر یا تیم آموزشی پیشنهاد کنید. قرارداد پروژه‌ای، شغل سازمانی و تألیف مستقل را از نظر مسئولیت و خروجی با هم مقایسه کنید.

دشواری‌ها و واقعیت کار

عربی و متن دشوار

پیش از انتخاب، بخشی از یک درس مقدماتی را با شرح بخوانید. اگر کندی خواندن را نمی‌پسندید، تجربه واقعی متن‌محور را پیش از تصمیم نهایی بیشتر امتحان کنید.

علاقه با توافق فکری فرق دارد

تمرین کنید استدلالی را که با نتیجه‌اش موافق نیستید دقیق توضیح دهید. فهم متن، نقد استدلال و بیان باور شخصی سه کار متفاوت‌اند.

پرسش از دانشگاه

چارت مخصوص سال ورود، سهم مباحثه، دسترسی به منابع، کیفیت آموزش زبان و فرصت تولید نوشته با بازخورد را از گروه آموزشی بخواهید. برنامه نمونه یک دانشگاه پاسخ همه این پرسش‌ها نیست.

تجربه پیش از انتخاب و مسیر آمادگی

نقشه یک استدلال

یک بند آموزشی درباره امکان شناخت جهان بخوانید. پرسش، ادعا، مقدمات و نتیجه را جدا بنویسید. سپس بپرسید اگر یکی از مقدمات درست نباشد، نتیجه چه تغییری می‌کند.

نمونه واژه‌نامه

برای سه اصطلاح همان متن، تعریف نویسنده، یک مثال خودتان و شاهد صفحه را ثبت کنید. از فرد دیگری بخواهید با واژه‌نامه شما متن را توضیح دهد.